Coaching a psychoterapia – różnice

Coaching i psychoterapia to zupełnie różne formy wsparcia człowieka. I choć łączy je wspólny cel – poprawa funkcjonowania Klienta – różni je bardzo wiele.

Kluczową różnicą jest tu zakres działania. Coaching skupia się przede wszystkim na rozwoju osobistym lub zawodowym (np. kariera, relacje, pewność siebie, umiejętności osobiste) oraz na realizacji wyznaczonych w jego ramach celów ustalonych przez Klienta. Coach nie narzuca swoich celów ani żadnych kryteriów czy definicji tego, co może być „obiektywnie” uznane za rozwój. Psychoterapia zaś uwalnia od cierpienia, wspiera w radzeniu sobie z emocjami, leczeniu zaburzeń psychicznych, takich jak np. depresja, lęk, uzależnienia lub zaburzenia osobowości. Stawia diagnozę, stosuje interwencje terapeutyczne w celu przywrócenia równowagi m.in. psychicznej.

Podczas gdy Coaching kładzie nacisk na przyszłość i rozwój konkretnych kompetencji, a do przeszłości sięga głównie, aby wydobyć zasoby Klienta (np. przykłady poradzenia sobie w jakiejś sytuacji). Psychoterapia zaś częściej sięga w przeszłość, wspierając zrozumienie Klienta i świadomość tego, jak poprzednie doświadczenia wpływały na jego obecne doświadczenia, oraz szukając przyczyn tego stanu.

Jeśli chodzi o metody pracy – to obie formy wymagają umiejętności aktywnego słuchania, mądrego zadawania pytań, można czasem spotkać się z użyciem zmiany perspektywy, wykorzystaniem metafory lub zadań domowych. W psychoterapii stosuje się m.in. wybrane dedykowane techniki terapeutyczne powiązane z nurtem, w jakim prowadzona jest terapia, np. psychodynamiczna, poznawczo-behawioralna, humanistyczna, systemowa oraz integracyjna. Można powiedzieć, że coaching stosuje zaś sporo technik „spoza świata psychologicznego”, a z obszarów efektywności, stawiania celów, analizy, zarządzania ryzykiem, twórczego myślenia, planowania itd. – nierzadko mają one zastosowanie również w biznesie. Techniką mającą zastosowanie w coachingu jest np. znana ze strategii matryca SWOT czy sposób prowadzenia rozmowy rozwojowej GROW, wykorzystywany również przez managerów w ramach coachingowego stylu zarządzania i budowania odpowiedzialności wśród pracowników.

Ważną różnicą między Coachingiem a Psychoterapią jest czas trwania procesu. Coaching zwykle trwa kilka miesięcy, można powiedzieć, że skupia się bardziej na współpracy krótkoterminowej. Psychoterapia – w zależności od nurtu – może potrwać nawet kilka lat, zwłaszcza gdy Klient potrzebuje wsparcia przy zaburzeniu psychicznym.

Kwalifikacje coacha i psychoterapeuty są również różne. W przypadku psychoterapii – obecnie standardem jest ukończenie najczęściej psychologii, czteroletniego studium psychoterapii, posiadanie certyfikacji (np. Certyfikat Psychoterapeuty Poznawczo-Behawioralnego Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (PTTPB)). Instytucje branżowe działające na rzecz środowiska psychoterapeutów to np. Polska Rada Psychoterapii, promująca zasady i standardy dotyczące zawodu psychoterapeuty i prowadzenia psychoterapii. W przypadku coachingu właściwe jest ukończenie szkolenia, z programem najlepiej akredytowanym przez jedną z instytucji branżowych np. European Mentoring & Coaching Council (EMCC), International Coaching Federation (ICF) lub Izba Coachingu (IC). Zarówno w przypadku psychoterapeuty, jak i coacha ważny jest ciągły rozwój zawodowy oraz uczestnictwo w superwizji (kontrola pracy własnej pod okiem doświadczonego superwizora-praktyka).

Podsumowując, choć coaching i psychoterapia są dwoma różnymi formami pomocy, obie są cenne i mogą przyczynić się do poprawy jakości życia klienta. Istotne jest jednak zrozumienie różnic między nimi oraz wybór odpowiedniej formy pomocy w zależności od potrzeb klienta. Coach tę wiedzę powinien mieć i w obszarze, która wykracza poza jego kompetencje, powinien przekierować Klienta do specjalisty od zdrowia psychicznego.